śląskie Święta - Makówki

Makówki - makowiec bez ciasta. Tradycyjna śląska świąteczna słodkość.

Składniki:
1/4 kg maku
80 g cukru
2 łyżki miodu
600 ml litra mleka
150 g rodzynek
duże opakowanie sucharków (niektórzy robią makówki z biszkoptami)
do ozdoby: orzechy, migdały

Dzień wcześniej:

Mak zalać wrzątkiem. Odstawić na 12 godzin. Odcedzić dokładnie, zmielić dwa razy - sitko w maszynce w drobnymi oczkami. 

Następnego dnia:

Rodzynki sparzyć. Zagotować mleko. Zalać wrzącym mlekiem mak wymieszany z cukrem, miodem i rodzynkami. Masę gotować na małym ogniu ok. 10 minut. 

W naczyniu przeznaczonym do podawania układać warstwami: masa makowa na przemian z sucharkami. Sucharki łamać tak, żeby dokładnie wypełnić naczynie - cała powierzchnia. Układanie zacząć od masy makowej, skończyć też na masie makowej. Ozdobić. Wystudzić. Podawać następnego dnia. Przechowywać w chłodnym miejscu (w środku jest mleko!).

Ćwikła

Domowa ćwikła z domowego chrzanu. Do świątecznego pasztetu.

Składniki na 2 słoiczki ( takie po dużym koncentracie pomidorowym).
1 duży burak
5 łyżek chrzanu
1/4 łyżeczki mielonego kminku
sól, pieprz
2 szczypty cukru
1/2 łyżki octu
1/2 łyżki octu balsamicznego
1 łyżka soku z cytryny

Buraka nie obierać, dokładnie umyć, zawinąć w folię aluminiową i upiec w piekarniku. Zajmie to ok. 1 godz.

Wystudzić, obrać. Zetrzeć na tarce - najmniejsze oczka. Odcedzić nadmiar płynu.

Dodać chrzan i pozostałe składniki. Ocet i sok z cytryny dodawać stopniowo - według uznania.

Przed podaniem trzymać min. 1 dzień w lodówce do przemieszania smaków.

Cebularze

Ciasto według tego przepisu jest smaczne też na drugi dzień - trzeba tylko lekko podgrzać cebularze w piekarniku lub nawet w mikrofalówce. 
Przepis pochodzi z "Domowe ciasta i ciasteczka" I.Dąbrowy i K.Ośmyckiej, a ja zaczerpnęłam go z bloga Smaczna Pyza.

Składniki:
400 g mąki pszennej
30 g świeżych drożdży
1 jajko
3/4 szkl. mleka
1/3 łyżeczki soli
2 łyżki oleju rzepakowego
2 łyżeczki cukru

Farsz:
4 duże cebule
mak
sól, pieprz
ewentualnie ser żółty

Ciasto:

Mąkę przesiać do miski. Drożdże rozrobić z cukrem, 1 łyżką mąki  i połową mleka. Gdy drożdże zaczną się pienić - dodać je do mąki. Do tego jajko, olej i resztę mleka. Wyrobić ciasto. Przykryć ściereczką. odstawić na półtorej godziny do wyrośnięcia.

W tym czasie przygotować farsz: cebulę pokroić w kostkę lub w plastry, udusić na oleju. Wymieszać z makiem, doprawić do smaku.

Ciasto rozwałkować niezbyt cienko, wykrawać kółka - powinno wyjść ok. 12 szt. Na środku denkiem szklanki zrobić wgłębienie, nałożyć do niego farsz, można posypać serem żółtym.

Piec w temp. 190 st. C (góra/dół, w połowie czasu przełączam na samą górę) przez ok. 25 minut.

Ryba faszerowana w galarecie.

Ryba faszerowana w galarecie - danie kuchni żydowskiej - mielona ryba, cebula, rodzynki. Na stałe już w kuchni polskiej - często podawane na Wigilię. 

Składniki:
70 dag ryby (ja użyłam mrożonego mintaja, ale świeży napewno byłby lepszy)
1 duża cebula
garść rodzynek
1/3 szkl. bułki tartej
bulion
2 jajka
żelatyna
sól, pieprz
jajko do ozdoby

gaza - duża, złożona na kilka warstw.

Rybę zmielić w maszynce do mięsa razem z cebulą. Dodać bułkę tartą, jajka, sól, pieprz, rodzynki. Wyrobić. Masę zawinąć ciasno w wałek z gazy. Włożyć do garnka z gotującym się bulionem. Gotować 30-40 minut. Wyjąć z garnka dopiero po całkowitym wystudzeniu. Włożyć jeszcze na pół godziny do lodówki. Odwinąć gazę, rybę pokroić na 2 cm plastry, ułożyć na półmisku. Wywar przecedzić przez bardzo gęste sitko. Zagotować, dodać żelatynę (zgodnie z ilością podaną na opakowaniu - ja dodałam 4 łyżeczki na ok. 1 litr). Zalać rybę.

Przepis - p. Piotr Adamczewski.

Kurczak curry z mlekiem kokosowym i warzywami

Składniki:
polędwiczki z kurczaka - op. 0,5 kg
1 marchewka
1 papryka
2 łyżki groszku
kawałek białej części pora
1 łyżeczka pasty Chicken Curry
1 puszka mleka kokosowego
1 łyżka sosu sojowego
1 łyżeczka sosu rybnego (niekoniecznie)
olej do smażenia

Polędwiczki pokroić na mniejsze kawałki, polać sosem sojowym i sosem rybnym, wymieszać. Odstawić na 10 minut.

Polędwiczki smażyć na oleju, na sporym ogniu. Po zarumienieniu dodać pokrojoną na plasterki surową marchewkę, pokrojonego w cienkie plasterki pora. Na koniec dodać pokrojoną czerwoną paprykę. Zalać mlekiem kokosowym. Gotować na małym ogniu do miękkości mięsa. Na koniec dodać groszek. Doprawić do smaku solą i pieprzem.

Podawać z ryżem.

Krokiety z mintaja z sosem czosnkowo-koperkowym

Składniki na 3 osoby:
0,7 kg ziemniaków
0,5 kg mrożonego mintaja
1 łyżka koperku
1 jajko
2 łyżki mąki
sól, pieprz, gałka muszkatołowa

mąka, bułka tarta i jajko do panierowania
olej do smażenia

na sos:
2 łyżki masła
1 łyżka mąki
1 szklanka bulionu
150 ml śmietanki 30 %
1 łyżka koperku
pół średniej cebuli
2 duże ząbki czosnku - drobno pokrojone

Ziemniaki ugotować, przecisnąć przez praskę, wystudzić. Rybę rozmrozić, usmażyć lub ugotować, wystudzić. Rozdrobnioną rybę dodać do masy ziemniaczanej. Dodać jajko, mąkę, przyprawy. Wyrobić na jednolitą masę, wstawić na co najmniej pół godziny do lodówki.

Obtaczać w mące, jajku, bułce tartej. Smażyć w głębokim tłuszczu.

sos:

Na patelni rozpuścić masło, zeszklić na nim cebulę,  dodać 1 łyżkę mąki, zrobić jasną zasmażkę cały czas mieszając. Stopniowo dodawać bulion - żeby nie zrobiły się grudki. Następnie dodać śmietankę i przyprawy poza koperkiem. Gotować do zgęstnienia i jeszcze chwilę. Na koniec dodać koperek. 

Nalewka śliwkowa

Śliwek już nie ma, ale dopiero teraz nalewka jest gotowa. Właściwie jeszcze nie gotowa, bo jeszcze 6 miesięcy leżakowania. Już teraz jest bardzo smaczna.

Składniki:
3 kg śliwek węgierek
1 l spirytusu (nie rozcieńczałam)
cukier

Do dużego słoja włożyłam pozbawione pestek śliwki węgierki. Plus co 10 pestkę. Zalałam spirytusem i odstawiłam w ciemne miejsce na 6 tygodni. Co kilka dni potrząsałam słoikiem.

Po tym czasie zlałam spirytus do innego słoika, a odsączone śliwki zasypałam cukrem - do przykrycia.  Odstawiłam tym razem w oświetlone miejsce na 2 tygodnie. Cukier rozpuścił się.

Po tym czasie zawartość słoika ze śliwkami i cukrem przełożyłam na lnianą ściereczkę zawiązaną na innym słoju i pozostawiłam na noc od odsączenia. Rano spirytusowo-śliwkowy był już odsączony. 

Wymieszałam oba płyny. Przelałam do butelki.

Z tej ilości składników wyszła 1 litrowa butelka plus 200 ml.
Źródło: zamieszaj.blogspot.com

sałatka 3 składnikowa.

Prosta 3-składnikowa sałatka. Wcale nie banalna. Do jedzenia następnego dnia po przygotowaniu.

Składniki:
1 kg ziemniaków - obranych, ugotowanych i pokrojonych w spore kawałki.
2 ogórki kiszone lub konserwowe (ja używam ogórków według tego przepisu - ogórki musztardowe Eli.).
1 duża cebula

2 łyżki majonezu
1 łyżka musztardy (zwykła lub francuska - z ziarnami gorczycy)
sól, pieprz
koperek lub tymianek

Ziemniaki dokładnie wystudzić, pokroić na duże kawałki. Cebulę i ogórki pokroić w półplasterki.

Wymieszać z majonezem i musztardą, doprawić do smaku solą, pieprzem i ziołami. Wstawić do lodówki. Jeść po kilku godzinach.

chrzan

Chrzan - uprawiany w Europie od XI wieku. Ma działanie bakteriobójcze, wykrztuśne, przeciwwirusowe, warto go jeść częściej przy kaszlu lub katarze. 
Można oczywiście kupić gotowy, ale smaczniejszy będzie własnoręcznie przygotowany. 

Składniki na mały słoiczek:
1 korzeń chrzanu
2 łyżeczki cytryny
2 łyżki śmietany 16 %
sól, pieprz
1/3 łyżeczki cukru

Korzeń chrzanu umyć, wysuszyć, włożyć na godzinę do zamrażalnika. Dzięki temu łatwiej będzie go obrać i zetrzeć.

Obrać chrzan obieraczką do warzyw. 

Do szklanej lub porcelanowej miseczki wycisnąć 2 łyżeczki soku z cytryny. Tarkę umieścić bezpośrednio nad miseczką tak, żeby starty chrzan jak najszybciej wpadł do soku z cytryny - dzięki temu nie ściemnieje.

Chrzan zetrzeć na tarce o najmniejszych oczkach. Wymieszać z sokiem, dodać śmietanę i pozostałe przyprawy.

Przełożyć do wyparzonego słoiczka.

Arancini - kule ryżowe.

Z poniższych składników wyszło mi 9 sporych kul - 2 spokojnie wystarczą na osobę, 3 to już ilość bardzo sycąca. Kule są pyszne, wcale nie suche, nie potrzebują żadnego sosu. Podałam z sałatką z pieczonych buraków.  

Składniki:
1,5 szklanki ryżu do risotto (ze zwykłego ryżu nie wyjdą)
1/2 cebuli
ok. 1/2 litra bulionu
2 łyżki parmezanu lub innego sera
3 plastry filetu z indyka
1/2 czerwonej papryki
3 łyżki groszku
1 łyżka koperku
1 łyżka keczupu
sól, pieprz
1 jajko

do smażenia:
jajko, mąka, bułka tarta, olej.

Przygotować risotto: w rondelku zeszklić na oliwie lub maśle pokrojoną drobno cebulę. Dodać suchy ryż, mieszać, aż ryż obklei się tłuszczem i zrobi lekko przezroczysty. Zalać bulionem w takiej ilości, żeby przykrył ryż. Gotować pod przykryciem ok. 20 minut w razie potrzeby dolewając bulionu. Jak ryż będzie prawie miękki - zdjąć z okna, trzymać 30 minut pod przykryciem, żeby zmiękł. Następnie wystudzić, wbić jajko, wymieszać  i wstawić na co najmniej godzinę do lodówki.

Farsz:

Indyka drobno pokroić, usmażyć. Dodać pokrojoną w kostkę paprykę, groszek, koperek. Doprawić do smaku.

Kule:

Na zmoczoną wodą dłoń nałożyć ok. 1 łyżkę ryżu, rozpłaszczyć, nałożyć farsz, na to trochę rozpłaszczonego ryżu - uformować kulę. Ulepione kule wstawić do lodówki do schłodzenia.

Smażenie:

Rozgrzać olej - w garnku, ok. 1/2 butelki. Kule obtaczać w mące, jajku, bułce tartej. Smażyć w głębokim tłuszczu. Smażone na gorącym oleju wcale nie nasiąkają tłuszczem.

Inspiracja: blog "Poezja smaku".